Diyabetik kişiler için genel beslenme önerileri – Diyabet Hakkında

Günümüzde görülme sıklığı giderek artan, gençleri olduğu kadar çocukları da tehdit altına alan diyabet kişinin yaşam kalitesini düşüren hastalıklar arasında. Psikolojik ve fiziksel hasarlara da sebebiyet veren diyabette beslenme alışkanlıkları ve genetik faktörler önemli etkiye sahip.

Diyabetik kişiler için genel beslenme önerileri - Diyabet Hakkında

Di­ya­bet (şe­ker has­ta­lı­ğı); en ba­sit ta­nı­mı ile, vü­cu­dun be­sin­ler­de­ki ener­ji­yi kul­lan­ma­sı­nı et­ki­le­yen bir has­ta­lık du­ru­mu­dur. Baş­ka bir de­yiş­le, pan­kre­as­tan sal­gı­la­nan in­sü­lin hor­mo­nu­nun yok­lu­ğu ya da ye­ter­siz­li­ği so­nu­cu, kanda­ki şe­ker mik­ta­rı­nın art­ma­sı­dır. Kan­da gli­ko­zun sü­rek­li ola­rak yük­sek ol­ma­sı çok cid­di so­run­la­ra yol açabil­di­ği gi­bi dü­şük ya da sü­rek­li de­ğiş­ken ol­ma­sı da teh­li­ke­li­dir.

KAÇ ÇE­ŞİT Dİ­YA­BET VAR­DIR?

İn­sü­li­ne ba­ğım­lı (Tip 1) di­ya­bet

Da­ha az gö­rü­lür. Pan­kre­as­tan sal­gı­la­nan in­sü­lin hiç yok­tur ve­ya et­ki­siz­dir. Di­ya­be­tin bu çe­şi­di ge­nel­lik­le ço­cuk­luk ça­ğın­da ya da genç ye­tiş­kin­lik dö­ne­min­de baş­lar. Has­ta­ya dı­şa­rı­dan in­sü­lin te­da­vi­si ge­rek­li­dir.

İn­sü­lin­den ba­ğım­sız (Tip 2) di­ya­bet

Da­ha sık gö­rü­lür. İn­sü­lin pan­kre­as­tan ye­ter­li sal­gı­lan­maz. Ai­le­de di­ya­bet hi­ka­ye­si olan­lar risk al­tın­da­dır. Tip 2 di­yabet ya­vaş ge­li­şen bir has­ta­lık­tır ve ge­nel­de 40 yaş­tan son­ra or­ta­ya çı­kar. Bu di­ya­bet çe­şi­di için aşı­rı ki­lo önem­li bir risk fak­tö­rü­dür. Te­da­vi­si; di­yet, eg­zer­siz, me­di­kal te­da­vi ve eği­tim­den olu­şan bir komp­leks ile müm­kün­dür. Bu komp­lek­sin en önem­li hal­ka­sı di­yet te­da­vi­si­dir.

Ges­tas­yo­nel di­ya­bet

Hor­mon­lar­da­ki de­ği­şik­li­ğin bir so­nu­cu ola­rak, ha­mi­le­lik dö­ne­min­de or­ta­ya çı­ka­bi­len bir du­rum­dur. Ge­nel­de do­ğumdan son­ra kay­bol­ma­sı­na rağ­men, ha­mi­le­lik sü­re­sin­ce kon­trol edil­me­li­dir.

Dİ­YA­BE­TE EĞİ­Lİ­Mİ OLAN KİŞİLER KİM­LER­DİR?

  • Ai­le­de di­ya­bet öy­kü­sü olan­lar
  • 40 ya­şın üs­tün­deki bi­rey­ler
  • Şiş­man­lık ve yan­lış bes­len­me alış­kan­lık­la­rı olan­lar
  • Ge­be­ler ve sık do­ğum ya­pan­lar
  • Hi­per­tan­si­yon ve yük­sek kan li­pid dü­zey­le­ri­ne sa­hip bi­rey­ler
  • Fi­zik­sel ak­ti­vi­te­si az olan­lar

Di­ya­bet te­da­vi­si­nin te­me­lin­de; ilaç te­da­vi­si­nin ya­nı sı­ra, ye­ter­li ve den­ge­li ola­rak ki­şi­ye özel ha­zır­lan­mış bir di­yet te­da­vi­si yer al­mak­ta­dır. Ye­ter­li ve den­ge­li bir bes­len­me prog­ra­mı ol­ma­yan bi­rey­ler­de di­ya­bet ken­di­ni çok çe­şit­li şekil­ler­de gös­te­rip bi­re­yi sı­kın­tı­ya so­kar.

Dİ­YA­BE­TİK KİŞİLERDE GÖ­RÜ­LE­Bİ­LEN SAĞ­LIK SO­RUN­LA­RI

  • Sık en­fek­si­yon­la­ra ya­ka­lan­ma
  • Göz ra­hat­sız­lık­la­rı
  • Böb­rek so­run­la­rı
  • Si­nir ile­ti­mi bo­zuk­luk­la­rı
  • Kalp ra­hat­sız­lık­la­rı
  • Ya­ra­la­rın iyi­le­şe­me­yip gan­gren­le­re dö­nüş­me­si
  • Hi­per ya da hi­pog­li­se­mi atağı gi­bi so­run­lar te­mel­de di­yet te­da­vi­si ile aşı­lıp kon­trol al­tı­na alı­na­bi­le­cek so­run­lar­dır.

HİPOG­LİSE­Mİ (Dü­şük kan gli­koz dü­ze­yi)

Aşa­ğı­da yer alan be­lir­ti­ler ile ken­di­ni gös­te­rir.

  • Tit­re­me
  • Hu­zur­suz­luk
  • Ta­şi­kar­di (çar­pın­tı)
  • Nem­li so­luk de­ri
  • Baş ağ­rı­sı
  • Kus­ma
  • Çift gör­me
  • Bay­gın­lık his­si.

HİPERGLİSEMİ (Yüksek kan gli­koz dü­ze­yi)

Aşa­ğı­da yer alan be­lir­ti­ler ile ken­di­ni gös­te­rir:

  • Bu­lan­tı, kus­ma
  • Yor­gun­luk
  • Ka­rın­da ağ­rı
  • Dal­gın­lık
  • De­ri­de kır­mı­zı­lık, ku­ru­luk
  • Dü­şük tan­si­yon.

Dİ­YABETLİYSENİZ

  • Bes­len­me­ni­zi kon­trol al­tın­da tu­tun.
  • Ye­mek sa­at­le­ri­ni­zi kon­trol edin.
  • Ha­re­ket edin.
  • Eğer ki­lo­luy­sa­nız za­yıf­la­yın. Bir­kaç ki­lo ver­mek bi­le kan şe­ker dü­ze­yi­ni­zin kon­tro­lü­nü ko­lay­laş­tı­ra­bi­lir.
  • Vü­cut ağır­lı­ğı­nı­zı kon­trol al­tın­da tu­tun.
  • He­ki­mi­niz ta­ra­fın­dan tav­si­ye edi­len di­ya­bet ilaç­la­rı­nı alın.

DİYABET VE DİYET TEDAVİSİ

Di­ya­be­ti olan her­ke­sin dü­zen­li bir bes­len­me pla­nı­na ih­ti­ya­cı var­dır. Bu­nun be­ra­be­rin­de fi­zik­sel ak­ti­vi­te de dü­zen­lenme­li­dir.

Kar­bon­hid­rat tü­ke­ti­mi

Ener­ji kay­nak­la­rı­dır. Kan şe­ke­ri­ni ya­vaş yük­sel­ten çe­şit­le­ri di­yet­te ter­cih edil­me­li­dir. Kan şe­ke­ri­ni hız­lı yük­sel­ten­ler ise tü­ke­til­me­me­li­dir.

Kan şe­ke­ri­ni hız­lı yük­sel­ten be­sin­ler:

  • Şe­ker
  • Bal
  • Pek­mez
  • Re­çel
  • Çi­ko­la­ta

Tü­ke­til­me­me­si ge­re­ken kar­bon­hid­rat tür­le­ri

  • Şe­ker­le­me
  • Ha­zır mey­ve su­la­rı
  • Meş­ru­bat­lar Kan şe­ke­ri­ni ya­vaş yük­sel­ten be­sin­ler

1. Dü­şük po­sa içe­ren­ler

  • Be­yaz ek­mek
  • Un
  • Tuz­lu bis­kü­vi
  • Pa­ta­tes
  • Pi­rinç
  • Ma­kar­na

2. Yük­sek po­sa içe­ren­ler

  • Ku­ru bak­la­gil­ler
  • Ke­pek­li ek­mek
  • Bul­gur
  • Seb­ze ve mey­ve­ler

Po­sa tü­ke­ti­mi :

Yük­sek po­sa içe­ren be­sin­ler kan şe­ke­ri­ni dü­zen­le­di­ği ve ko­les­te­ro­lü dü­şür­dü­ğü için da­ha faz­la ter­cih edil­me­li­dir.

Pro­te­in tü­ke­ti­mi

Pro­te­in­den zen­gin gı­da­lar (et, süt, yu­mur­ta vb.) ye­ter­li mik­tar­lar­da alın­dı­ğın­da kan şe­ke­ri­ni dü­zen­le­yi­ci rol oy­namak­ta­dır­lar. Bu ne­den­le gün­lük di­yet­te pro­te­in alı­mı­na dik­kat edil­me­li­dir. Kır­mı­zı et ye­ri­ne ta­vuk, ba­lık ve­ya hindi eti, süt ve yo­ğurt­ta ya­rım yağ­lı ve­ya yağ­sız­lar ter­cih edil­me­li­dir.

Yağ tü­ke­ti­mi

Ka­tı yağ­lar ye­ri­ne sı­vı yağ­lar (zey­tin ya­ğı, ay­çi­çek ya­ğı, mı­sı­rö­zü ya­ğı) ter­cih edil­me­li­dir.

Öğün sa­yı­sı

Di­ya­bet­te öne­ri­len yi­ye­cek­le­rin za­ma­nın­da ve ge­rek­li mik­tar­lar­da ye­nil­me­si çok önem­li­dir. Be­sin­ler 3 ana 3 ara öğün şek­lin­de tü­ke­til­me­li­dir. Bu şe­kil­de in­sü­li­nin da­ha den­ge­li kul­la­nı­mı ve do­la­yı­sıy­la in­sü­li­ne olan ih­ti­ya­cın azal­ma­sı sağ­la­nır. Uzun sü­re aç ka­lın­ma­sı ve dü­zen­siz ye­mek ye­nil­me­si hi­po ve hi­perg­li­se­mi­ye yol açar. Bu ne­den­le oruç tutmak, bir ve­ya bir­kaç öğü­nü at­la­mak gi­bi dav­ra­nış­lar­dan ka­çı­nıl­ma­lı­dır.

Diyabetik bireyler için genel beslenme önerileri

Kan şe­ke­ri­ni­zi kon­trol al­tı­na al­ma­da öğün sa­yı­nız son de­re­ce önem­li­dir. Bu yüz­den öğün­le­ri­ni­zi za­ma­nın­da, öne­ri­len mik­tar­lar­da ve 3 ana 3 ara öğün bi­çi­min­de tü­ket­me­ye ça­lı­şı­nız…

Bes­len­me prog­ra­mı­nız­dan pek­mez, re­çel, bal, mar­me­lat, sof­ra şe­ke­ri gi­bi saf ba­sit şe­ker kay­nak­la­rı­nı, ha­mur iş­le­ri­ni, yağ­da kı­zar­mış ve­ya kav­rul­muş ve sos ila­ve edil­miş yi­ye­cek­le­ri, ku­ru­ ye­miş­le­ri, kay­mak, kre­ma, ma­yo­nez gi­bi yağ­lı gı­da­la­rı, içe­ri­ği tam ola­rak bi­lin­me­yen ha­zır be­sin­le­ri çı­ka­rı­nız.

Bes­len­me­niz­de lif­li be­sin­le­re ön­ce­lik ve­ri­niz. Bol mik­tar­da çiğ seb­ze (do­ma­tes,sa­la­ta­lık) ve seb­ze ye­me­ği yi­yi­niz.

Ke­pek­li ek­mek kan şe­ke­ri­ni­zi da­ha ya­vaş yük­sel­te­ce­ğin­den be­yaz ek­me­ğe oran­la ke­pek­li ek­me­ği ter­cih edi­niz.

Ye­mek­le­ri pi­şir­di­ği­niz ya­ğın cin­si­ne dik­kat edi­niz.ye­mek­le­ri­ni­zi ve sa­la­ta­la­rı­nı­zı bit­ki­sel kay­nak­lı sı­vı yağ­la­rın ka­rı­şı­mı ile (mı­sı­rö­zü, ay çi­çek, zey­tin­ya­ğı ve fın­dık ya­ğı)ha­zır­la­yı­nız.

Hay­van­sal kay­nak­lı ka­tı yağ­lar­dan (te­re­ya­ğı, iç­ya­ğı, kuy­ruk­ya­ğı) ve mar­ga­rin­den uzak du­ru­nuz…

Mey­ve­le­ri tek ba­şı­na tü­ket­me­me­ye özen gös­te­ri­niz. Mey­ve­ler kan şe­ke­ri­ni­zi hız­lı yük­sel­tir. Bu yüz­den mey­ve­le­ri pro­te­in­li gı­da­lar­la bir­lik­te ya da ye­mek­ler­le be­ra­ber tü­ke­ti­niz.

Di­ye­ti­niz­de­ki doğ­ru bes­len­me dav­ra­nış­la­rı­nız­la ya­şam ka­li­te­ni­zi ve sü­re­ni­zi yük­sel­te­bi­lir, ge­le­ce­ğe da­ha gü­ven­le ba­ka­bi­lir­si­niz.

Bir cevap yazın

Diyabet, şe­ker has­ta­lı­ğı,